Nadzór onkologiczny po polipektomii w jelicie grubym

Z GastroWiki
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nadzór onkologiczny po polipektomii w jelicie grubym - Wytyczne Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dotyczące nadzoru kolonoskopowego po polipektomii — adaptacja wytycznych europejskich.

Sytuacje standardowe

Postępowanie w zależności od wyniku wyjściowej kolonoskopii z polipektomią1

Małe ryzyko Pośrednie ryzyko Duże ryzyko
1-2 gruczolaki cewkowe z dysplazją małego stopnia, oba < 10 mm
3-4 gruczolaki
co najmniej 5 gruczolaków
co najmniej jeden gruczolak ≥ 10 mm i < 20 mm
co najmniej jeden gruczolak ≥ 20 mm
komponent kosmkowy
dysplazja dużego stopnia
Bez nadzoru2,4 Kolonoskopia kontrolna za 3 lata Kolonoskopia kontrolna za rok3

Postępowanie w zależności od wyniku kontrolnej kolonoskopii
  • Bez zmian: kolejne badanie za 5 lat; jeśli znów bez zmian, to koniec nadzoru2
  • Zmiany małego lub pośredniego ryzyka: kolejne badanie za 3 lata
  • Zmiany dużego ryzyka: kolejne badanie za rok
  • Bez zmian, zmiany małego lub pośredniego ryzyka: kolejne badanie za 3 lata
  • Dwa kolejne badania bez zmian: kolejne badania co 5 lat
  • Zmiana dużego ryzyka: kolejne badanie za rok

1 Pełna kolonoskopia, z usunięciem wszystkich zmian
2 Pacjenci po kolonoskopii przesiewowej mogą wymagać (w zależności od wieku) kolejnego badania profilaktycznego za 10 lat
3 Badanie w celu wykrycia zmian synchronicznych
4 Wywiady rodzinne w kierunku raka jelita grubego u osób bez dziedzicznie uwarunkowanych zespołów związanych z rakiem jelita grubego nie wpływają na termin nadzoru kolonoskopowego

Sytuacje niestandardowe

Polipektomia we fragmentach

W przypadkach, gdy płaski lub przysadzisty polip został usunięty nie jednym cięciem, ale we fragmentach, należy po 2-3 miesiącach wykonać kontrolną kolonoskopię z dokładną oceną blizny w świetle białym oraz dodatkowo z zastosowaniem barwienia (barwnikiem lub za pomocą oświetlenia wąskopasmowego) lub pobraniem wycinków.

  • Jeśli w badaniu kontrolnym stwierdzony zostanie resztkowy gruczolak o średnicy < 10 mm, należy go usunąć.
  • W przypadku większych zmian, pacjent powinien być skierowany do ośrodka wyspecjalizowanego w usuwaniu dużych polipów bądź do leczenia chirurgicznego.

Niepełna kolonoskopia lub złe oczyszczenie

Pacjenci z niepełnym badaniem, nieodpowiednim oczyszczeniem jelita lub niedoszczętnym usunięciem polipów, zwłaszcza jeśli są w grupie dużego ryzyka, powinni być poddani ponownej kolonoskopii lub innej, uzupełniającej metodzie oceny całego jelita grubego przed rozpoczęciem nadzoru kolonoskopowego.

Objawy sugerujące raka jelita grubego pomiędzy badaniami

Wystąpienie takich objawów stanowi o konieczności wykonania kolonoskopii niezależnie od czasu, jaki pozostał do planowanego badania. Ryzyko wystąpienia raka interwałowego wynosi 1-10%.

Zaprzestanie nadzoru

Nadzór onkologiczny powinien być zaprzestany po 75 roku życia. Możliwe są jednak odstępstwa od twej reguły po uwzględnieniu woli pacjenta oraz chorób współistniejących bezpośrednio przed terminem ewentualnego badania kontrolnego.

Polipy inne niż gruczolaki

Małe polipy hiperplastyczne położone dystalnie

Jeśli miały mniej niż 10 mm - nie wymagają nadzoru.

Duże polipy hiperplastyczne

Jeśli mają 10 mm lub więcej, związane są z większym ryzykiem zachorowania na raka, ale nie wiadomo z jaką częstotliwością wykonywać badania w ramach nadzoru. U pacjentów z dużymi lub licznymi małymi polipami hiperplastycznymi położonymi proksymalnie do esicy należy rozważyć rozpoznanie zespołu polipowatości hiperplastycznej

Gruczolaki ząbkowane, przysadziste polipy ząbkowane i polipy mieszane

Pacjenci z tymi tak zwanymi zaawansowanymi polipami ząbkowanymi powinni być traktowani tak jak ci z gruczolakami.

Polip z utkaniem gruczolakoraka (pT1)

Leczenie miejscowe polipa z utkaniem gruczolakoraka (pT1) można uznać za wystarczające pod warunkiem spełnienia wszystkich wymienionych kryteriów:

  • gruczolakorak dobrze lub średnio zróżnicowany (G1 lub G2)
  • brak cech angioinwazji
  • margines cięcia przebiega ponad 1 mm od utkania raka

Jeśli spełnione są podane kryteria i leczenie endoskopowe uzna się za ostateczne, wskazany jest nadzór endoskopowy jak w grupie dużego ryzyka.

Bibliografia

Michał F. Kamiński i in. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dotyczące nadzoru kolonoskopowego po polipektomii — adaptacja wytycznych europejskich. Gastroenterologia Kliniczna, 2011, 3 (2), s. 55–62