Enteropatia seronegatywna: Różnice pomiędzy wersjami

Z GastroWiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 
Jest to stan, w którym stwierdza się w dwunastnicy zmiany mikroskopowe podobne lub identyczne ze zmianami charakterystycznymi dla choroby trzewnej, przy jednocześnie negatywnych wynikach potwierdzających ją badań serologicznych.
 
Jest to stan, w którym stwierdza się w dwunastnicy zmiany mikroskopowe podobne lub identyczne ze zmianami charakterystycznymi dla choroby trzewnej, przy jednocześnie negatywnych wynikach potwierdzających ją badań serologicznych.
 
== Przyczyny ==
 
== Przyczyny ==
Przyczyny można podzielić na dwie grupy w zależności od stopnia zmian mikroskopowych wg. klasyfikacji Marsha:
+
Przyczyny można podzielić na dwie grupy w zależności od stopnia zmian mikroskopowych wg. klasyfikacji Marsha: powodujące zmiany wczesne (Marsh I i II czyli zwiększona liczba limfocytów śródnabłonkowych i rozrost krypt jelitowych) i zmiany późne (Marsh III i IV czyli zanik kosmków i - w stopniu IV - krypt).
*Zmiany wczesne (Marsh I i II):
+
 
**Niesterydowe leki przeciwzapalne
+
{|
**Zakażenie ''Helicobacter pylori''
+
|style="background-color: #dee7f0;text-align:center;"|Zmiany wczesne
**Nieswoiste choroby zapalne jelit
+
|style="background-color: #dee7f0;text-align:center;"|Zmiany zaawansowane
**Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego
+
|-
**Ostre zakażenie żołądkowo-jelitowe
+
|style="text-align:left;"|Niesterydowe leki przeciwzapalne
**Choroby autoimmunologiczne
+
|style="text-align:left;"|Leki
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|Zakażenie ''Helicobacter pylori''
 +
|style="text-align:left;"|Pospolity zmienny niedobór odporności
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|Nieswoiste choroby zapalne jelit
 +
|style="text-align:left;"|Zakażenie ''Giardia lamblia''
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego
 +
|style="text-align:left;"|Enteropatia autoimmunologiczna
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|Ostre zakażenie żołądkowo-jelitowe
 +
|style="text-align:left;"|Choroba Crohna
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|Choroby autoimmunologiczne
 +
|style="text-align:left;"|Choroba Whipple'a
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|
 +
|style="text-align:left;"|Sprue kolagenowe
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|
 +
|style="text-align:left;"|Sprue tropikalne
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|
 +
|style="text-align:left;"|Sprue niesklasyfikowane
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|
 +
|style="text-align:left;"|Chłoniak z komórek T związany z enteropatią
 +
|-
 +
|style="text-align:left;"|
 +
|style="text-align:left;"|Chłoniak z komórek T CD4(+)
 +
|}
 +
 
 +
== Cechy charakterystyczne i różnicowanie poszczególnych przyczyn ==
 +
Choroba Whipple'a
 +
*Najczęstsza u mężczyzn między 30. a 50. rokiem życia
 +
*Charakterystyczne jest '''raczej poszerzenie kosmków niż ich spłaszczenie oraz naciek makrofagów i depozyty lipidów w blaszce właściwej błony śluzowej'''. Może być też widoczne poszerzenie włośniczek limfatycznych.
 +
*Pozytywny wynik barwienia PAS. Ze względu na jego niespecyficzność konieczne potwierdzenie PCR.
 +
 
 +
Enteropatia autoimmunologiczna
 +
*Najczęstsza u niemowląt, ale spotykana u dorosłych
 +
*Charakterystyczny jest '''brak w obrazie histologicznym komórek Panetha i komórek kubkowych, limfoplazmocytowy naciek w blaszce właściwej błony śluzowej oraz obecność licznych ciał apoptotycznych w kryptach'''. Naciek limfocytów śródnabłonkowych jest stosunkowo skąpy
 +
*W surowicy obecne są przeciwciała przeciw enterocytom i przeciw komórkom kubkowym
 +
 
 +
Leki
 +
*Olmesartan: charakterystyczny jest zanik kosmków i naciek neutrofili w nabłonku. U części pacjentów występuje pogrubienie warstwy kolagenu podnabłonkowego. Zmiany występują najczęściej u osób w wieku starszym, czasem po wielu latach przyjmowania leku. Częstsze niż w ogólnej populacji jest występowanie haplotypu DQ2/DQ8.
 +
*Inne leki: Ipilimumab, kolchicyna, mykofenolat mofetilu, metotreksat, azatiopryna
 +
 
 +
Niesterydowe leki przeciwzapalne
 +
*Zmiany występują najczęściej w opuszce dwunastnicy
 +
*Częsta jest obecność granulocytów w nacieku zapalnym nabłonka
 +
 
 +
Nieswoiste choroby zapalne jelit
 +
*Jedynym odchyleniem od normy może być naciek limfocytów w nabłonku. Naciek ten nie obejmuje głównie szczytów kosmka (jak w chorobie trzewnej), ale jego boki lub jest nieregularnie rozproszony.
 +
*Od choroby trzewnej odróżnia obecność nadżerek, nacieku granulocytów, ropni krypt i ziarniniaków.
 +
 
 +
Pospolity zmienny niedobór odporności
 +
*Najczęściej rozpoznawany u dzieci i dorosłych przed 30. rokiem życia
 +
*Charakterystyczny jest '''brak lub znaczne zmniejszenie liczby plazmocytów w blaszce właściwej błony śluzowej''' (u 70% pacjentów). Ponadto naciek limfocytów w nabłonku, skrócenie kosmków, ciała apoptotyczne.
 +
*Pomocne w rozpoznaniu może być oznaczenie poziomów przeciwciał
 +
 
 +
Sprue kolagenowe
 +
*Obraz histologiczny jak w chorobie trzewnej, ale charakterystyczna jest obecność pod nabłonkiem warstwy kolagenu o szerokości > 5 μm. Może on powodować oddzielanie się nabłonka od podłoża
 +
*Należy dokładnie sprawdzić listę leków
 +
 
 +
Sprue tropikalne
 +
*W wywiadach podróż na Karaiby, do Ameryki Środkowej albo Południowej lub do Azji Południowej
 +
*Częsty niedobór kwasu foliowego i wit. B12 oraz hipoproteinemia
 +
*Obraz histologiczny identyczny jak w chorobie trzewnej
 +
 
 +
Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego
 +
*Jedyną zmianą może być niewielkie zmniejszenie stosunku długości kosmków do głębokości krypt (< 3:1)
 +
 
 +
Zakażenie ''Helicobacter pylori''
 +
*Cechą charakterystyczną jest '''obecność''', obok limfocytów, '''granulocytów w nacieku nabłonka'''. Częsta jest też metaplazja żołądkowa błony śluzowej opuszki dwunastnicy.
  
 
== Algorytm postępowania ==
 
== Algorytm postępowania ==

Aktualna wersja na dzień 08:31, 27 mar 2020

Jest to stan, w którym stwierdza się w dwunastnicy zmiany mikroskopowe podobne lub identyczne ze zmianami charakterystycznymi dla choroby trzewnej, przy jednocześnie negatywnych wynikach potwierdzających ją badań serologicznych.

Przyczyny

Przyczyny można podzielić na dwie grupy w zależności od stopnia zmian mikroskopowych wg. klasyfikacji Marsha: powodujące zmiany wczesne (Marsh I i II czyli zwiększona liczba limfocytów śródnabłonkowych i rozrost krypt jelitowych) i zmiany późne (Marsh III i IV czyli zanik kosmków i - w stopniu IV - krypt).

Zmiany wczesne Zmiany zaawansowane
Niesterydowe leki przeciwzapalne Leki
Zakażenie Helicobacter pylori Pospolity zmienny niedobór odporności
Nieswoiste choroby zapalne jelit Zakażenie Giardia lamblia
Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego Enteropatia autoimmunologiczna
Ostre zakażenie żołądkowo-jelitowe Choroba Crohna
Choroby autoimmunologiczne Choroba Whipple'a
Sprue kolagenowe
Sprue tropikalne
Sprue niesklasyfikowane
Chłoniak z komórek T związany z enteropatią
Chłoniak z komórek T CD4(+)

Cechy charakterystyczne i różnicowanie poszczególnych przyczyn

Choroba Whipple'a

  • Najczęstsza u mężczyzn między 30. a 50. rokiem życia
  • Charakterystyczne jest raczej poszerzenie kosmków niż ich spłaszczenie oraz naciek makrofagów i depozyty lipidów w blaszce właściwej błony śluzowej. Może być też widoczne poszerzenie włośniczek limfatycznych.
  • Pozytywny wynik barwienia PAS. Ze względu na jego niespecyficzność konieczne potwierdzenie PCR.

Enteropatia autoimmunologiczna

  • Najczęstsza u niemowląt, ale spotykana u dorosłych
  • Charakterystyczny jest brak w obrazie histologicznym komórek Panetha i komórek kubkowych, limfoplazmocytowy naciek w blaszce właściwej błony śluzowej oraz obecność licznych ciał apoptotycznych w kryptach. Naciek limfocytów śródnabłonkowych jest stosunkowo skąpy
  • W surowicy obecne są przeciwciała przeciw enterocytom i przeciw komórkom kubkowym

Leki

  • Olmesartan: charakterystyczny jest zanik kosmków i naciek neutrofili w nabłonku. U części pacjentów występuje pogrubienie warstwy kolagenu podnabłonkowego. Zmiany występują najczęściej u osób w wieku starszym, czasem po wielu latach przyjmowania leku. Częstsze niż w ogólnej populacji jest występowanie haplotypu DQ2/DQ8.
  • Inne leki: Ipilimumab, kolchicyna, mykofenolat mofetilu, metotreksat, azatiopryna

Niesterydowe leki przeciwzapalne

  • Zmiany występują najczęściej w opuszce dwunastnicy
  • Częsta jest obecność granulocytów w nacieku zapalnym nabłonka

Nieswoiste choroby zapalne jelit

  • Jedynym odchyleniem od normy może być naciek limfocytów w nabłonku. Naciek ten nie obejmuje głównie szczytów kosmka (jak w chorobie trzewnej), ale jego boki lub jest nieregularnie rozproszony.
  • Od choroby trzewnej odróżnia obecność nadżerek, nacieku granulocytów, ropni krypt i ziarniniaków.

Pospolity zmienny niedobór odporności

  • Najczęściej rozpoznawany u dzieci i dorosłych przed 30. rokiem życia
  • Charakterystyczny jest brak lub znaczne zmniejszenie liczby plazmocytów w blaszce właściwej błony śluzowej (u 70% pacjentów). Ponadto naciek limfocytów w nabłonku, skrócenie kosmków, ciała apoptotyczne.
  • Pomocne w rozpoznaniu może być oznaczenie poziomów przeciwciał

Sprue kolagenowe

  • Obraz histologiczny jak w chorobie trzewnej, ale charakterystyczna jest obecność pod nabłonkiem warstwy kolagenu o szerokości > 5 μm. Może on powodować oddzielanie się nabłonka od podłoża
  • Należy dokładnie sprawdzić listę leków

Sprue tropikalne

  • W wywiadach podróż na Karaiby, do Ameryki Środkowej albo Południowej lub do Azji Południowej
  • Częsty niedobór kwasu foliowego i wit. B12 oraz hipoproteinemia
  • Obraz histologiczny identyczny jak w chorobie trzewnej

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego

  • Jedyną zmianą może być niewielkie zmniejszenie stosunku długości kosmków do głębokości krypt (< 3:1)

Zakażenie Helicobacter pylori

  • Cechą charakterystyczną jest obecność, obok limfocytów, granulocytów w nacieku nabłonka. Częsta jest też metaplazja żołądkowa błony śluzowej opuszki dwunastnicy.

Algorytm postępowania

Seronegatywna enteropatia.png

Bibliografia